Jallikattu, sporti ku zbuten demat

Publikuar: 23.01.2013 - 09:02

Madurai, 23 janar - Tifozė, gjyqtarė dhe participues janė tubuar nė fshatin Tamil Nadu tė qytetit Alanganallur tė Indisė, pėr njė sport tė lashtė tė Indisė, tė njohur si jallikattu.

Sporti qė ka tė bėjė me zbutjen e demave ėshtė njėri prej sporteve mė tė vjetra nė Indi.

Nė jallikattu, matadorėt (garuesit) pėrdorin vetėm duart, trupin dhe trimėrinė pėr ta zbutur demin e egėr. Nė jallikattu, demi nuk mbytet nė fund si nė "luftėn me dema" tė Spanjės, por zbutet dhe dorėzohet. Shpėrblimi me para ėshtė i lidhur pėr brirėt e demit. Rregullat janė strikte dhe loja ka nė vazhdimėsi tension dhe shumė lėndime.

"Ėshtė sport i lashtė indian dhe tė gjithė pjesėmarrėsit ndihen krenarė qė janė pjesė e kėsaj loje. Natyrisht, rreziku ėshtė shumė i madh, por ne kėtė e bėjmė pėr t'i nderuar stėrgjyshėrit tanė, tė cilat e kanė luajtur kėtė sport", tha njėri prej pjesėmarrėsve tė sportit tė jallikattus.

Kėtė vit, njė person ėshtė mbytur, kurse 67 tė tjerė janė lėnduar gjatė pjesėmarrjes nė lojėn jallikattu. Jallikattu ėshtė sport tradicional nė Indi, i cili thuhet se ėshtė luajtur nė shekullin e tretė, para erės sė re.

Shpėrblimet kryesore: frigoriferė, TV e lavariqe

Pėr herė tė parė kėtė vit, matadorėt e suksesshėm kanė marrė shpėrblime si frigoriferė, televizorė LCD, lavatriqe dhe zinxhirė tė arit. Gjithashtu janė ndarė ėshtė shpėrblimet e vogla tradicionale: biēikleta, monedha tė arta, dollapė, enė tė ēelikta dhe materiale pėr qepje tė rrobave.

"Shpėrblimet ishin fantastike, pėr herė tė parė matadorėt mė tė suksesshėm kanė marrė televizorė LCD", tha njėri prej organizatorėve.

Gjithashtu kėtė vit pėr herė tė parė janė suspenduar edhe disa nga garuesit, pėr shkak tė dhunės ndaj demave siē ishte shkelmimi dhe tėrheqja pėr bishti.

Njėri prej demave pjesėmarrės ka pasur pėrfundim fatal, pasi ėshtė pėrplasur me njė autobus tė qytetit. Demi ka pėsuar lėndime tė rėnda dhe veterinarėt nuk kanė mundur ta shpėtojnė. Pėr kėtė aksident, menjėherė kanė reaguar aktivistėt e organizatave pėr tė drejtat e kafshėve, tė cilėt kanė kėrkuar mbrojtjen e demave.

Shkaku i ankesave tė mėdha tė kėtyre aktivistėve, nė muajin mars tė vitit 2006, Gjykata e Lartė e Madurait e pati ndaluar sportin e jallikattus. Mirėpo, protestat njėvjeēare tė fshatarėve tė fshatit Tamil Nadu, bėnė qė vendimi tė ndryshojė.

Rregullat e jallikattus dhe llojet e demave qė marrin pjesė

Kėtė vit, plot 481 dema ishin regjistruar pėr tė qenė pjesė e jallikattus, por 22 prej tyre ishin refuzuar pėr shkak tė mungesės sė kontrollimeve nga ana e veterinarit. Tė gjithė llojet e demave janė tė lejuar tė marrin pjesė nė jallikattu, por disa janė tė preferuar, si ata tė llojit: "Cape buffalos", "Indian Gaur bull" dhe "Aurochs".

Demat e llojit "Cape buffalos", janė tė njohur si shumė tė egėr, pasi ata dalin nė dyluftim edhe kundėr luanėve. "Indian Gaur Bull" nuk ikėn as nga tigri dhe ėshtė njėri prej llojeve mė tė egra tė demave, ndėrsa ata tė "Aurochs", llogariten si racė vendore e njohur pėr sjellje tė natyrės sė ashpėr.

"Matadorėt duhet tė jenė trima tė mėdhenj kur vendosin ta ndjekin demin pėr ta zbutur. Tė gjithė demat janė shumė tė rrezikshėm dhe tė egėr", tha njėri prej organizatorėve, i cili bėri tė ditur se gara fillon nė orėn tetė tė mėngjesit, pa filluar punėn stacioni policor i fshatit, nė mėnyrė qė mos tė kenė probleme. "Ky ėshtė sport i lashtė qė zhvillohet nė kohėn moderne".

Demat e zgjedhur ushqehen me njė dietė strikte, e cila i forcon dhe i bėn edhe mė tė egėr pėr garė. Demat detyrohen edhe tė notojnė gjatė procesit stėrvitor, i cili zgjat me muaj tė tėrė.

Rregullat e lojės janė tė thjeshta: matadorėt vrapojnė pas demit dhe synojnė tė kapen pėr gungėn e tij. Duhet ta rrėzojnė nė tokė dhe tė presin derisa demi tė qetėsohet.