Mishi i përpunuar shkakton vdekje të hershme

Publikuar: 07.03.2013 - 15:11

Salēiēet, proshutat dhe mishrat e tjerė tė pėrpunuar duket se kanė rritur rrezikun e vdekjeve tė hershme te njerėzit.

Studimi me gjysmė milioni njerėz anembanė Evropės, i publikuar nė revistėn BMC Medicine, ka konstatuar se dietat me mishra tė pėrpunuar lidhen me sėmundje kardiovaskulare, kancer dhe vdekje tė parakohshme.

Studiuesit kanė thėnė se kripa dhe kimikatet e pėrdorura pėr ruajtjen e mishit dėmtojnė shėndetin.

Sipas tyre, njerėzit qė hanė shumė mish tė pėrpunuar, kanė mė shumė gjasa tė pinė duhan, tė jenė mbipeshė dhe tė kenė sjellje tė tjera, tė dėmshme pėr shėndetin.

Studimi ka ndjekur njerėz nga dhjetė vende evropiane pėr afro 13 vjet dhe njė nė 17 prej tyre ka vdekur.

Gjetjet vėnė nė pah se ata qė kanė ngrėnė mė shumė se 160 g mish tė pėrpunuar nė ditė – afėrsisht dy salēiēe dhe njė fetė proshutė – kanė pasur 44 pėr qind gjasa mė shumė tė vdesin sesa ata qė kanė ngrėnė rreth 20 g.

Nė total, afro 10,000 njerėz kanė vdekur nga kanceri dhe 5,500 nga sėmundjet e zemrės, bėn me dije studimi.

“Nėse secili qė ka marrė pjesė nė studim nuk do tė konsumonte mė shumė se 20 g mish tė pėrpunuar nė ditė, atėherė 3 pėr qind e vdekjeve tė parakohshme do tė mund tė parandaloheshin”, ka thėnė Sabine Rohrmann, nga Universiteti i Cyrihut.

Qeveria e Britanisė sė Madhe rekomandon tė mos hahet mė shumė se 70 g mish i pėrpunuar nė ditė, qė ėshtė i barabartė me dy feta tė proshutės.

Njerėzit qė hanė shumė mish tė kuq dhe tė pėrpunuar duhet tė shqyrtojnė ndalimin e tij, ka thėnė njė zėdhėnės i Qeverisė nė Londėr.

Ēfarė ėshtė mishi i pėrpunuar?

Mishi i pėrpunuar i referohet mishit qė ruhet me tymosje, kripim apo kimikate.

Shembujt pėrfshijnė proshutėn, sallamet, mishin e terur dhe disa lloje salēiēesh.

Hamburgerėt dhe mishi i grirė numėrohen si mishra tė pėrpunuar vetėm nėse ruhen mė kripė ose kimikate.

Ndryshe, mishi ėshtė njė burim i mirė i proteinave, vitaminave dhe mineraleve tė tilla si hekuri e zinku.

Ai ėshtė njėri nga burimet kryesore tė vitaminės B12, e cila gjendet edhe nė qumėsht.

Autoritetet shėndetėsore rekomnadojnė qė tė konsumohet mish i shėndetshėm, pa dhjamė dhe sa mė pak i pėrpunuar.