Ushqimet për kujtesë më të mirë

Publikuar: 27.02.2013 - 10:12

Shumė hulumtime shkencore kanė treguar qė lloje tė caktuara tė ushqimeve dhe bimėve shėruese ndikojnė pozitivisht nė funksionin e trurit, kujtesėn dhe koncentrimin.

Humbja e kujtesės afatshkurtėr ėshtė fenomen i shpeshtė pas vitit tė pesėdhjetė tė jetės, por nė kohėn e fundit nga ky ērregullim vuajnė edhe njerėzit e rinj. Ekspertėt konsiderojnė qė njė nga shkaqet kryesore tė dobėsimit tė kujtesės ėshtė mungesa e kimikaleve pėrgjegjėse pėr kujtesė (prodhohen nė tru), por mund tė jetė edhe arteroskleroza, qarkullimi i dobėt, pėrdorimi i disa llojeve tė ilaēeve, problemet emotive (stresi, depresioni).

Rezultatet e shumė studimeve shkencore kanė treguar qė nė funksionin e trurit, kujtesės dhe koncentrimit ndikon shumė ushqimi. Derisa disa ushqime sigurojnė furnizim tė mirė tė gjakut nė sistemin nervor qendror dhe nxisin funksionet e tij, tė tjerat kanė efekt tė kundėrt dhe duhet tė shmangen. Ushqimi i cili pėrmban shumė yndyra tė ngopura (mishi, qumėshti me shumė yndyrė, djathi, gjalpi...) redukton rrjedhėn e gjakut nė tru dhe ērregullon kujtesėn, ndėrsa efekt tė ngjashėm ka edhe alkooli, veēanėrisht nėse konsumohet nė njė periudhė mė tė gjatė kohore.

Tharmi i birrės

Pasi qė ėshtė i pasur me vitamina tė grupit B, aminoacide esenciale, hekur, selen, zink, magnez, kalium, natrium dhe minerale tjera tė dobishme, tharmi i birrės posedon njė spektėr tė gjerė tė veēorive tė dobishme. Pėr kėtė arsye duhet tė pėrfshihet nė ushqimin e pėrditshėm dhe veēanėrisht u rekomandohet personave qė janė tė ekspozuar rrezikut tė rritur nga krijimi i sėmundjeve tė sistemit nervor dhe lokomotorik.

Duke iu falėnderuar pėrmbajtjes sė madhe tė vitaminės B, tharmi i birrės lehtėson problemet e shkaktuara nga sėmundjet e sistemit nervor dhe siguron funksionin e duhur tė tyre, largon pengesat psikologjike, lodhjen dhe depresionin. Po ashtu pėrmirėson kujtesėn dhe koncentrimin, forcon pasqyrėn e gjakut dhe shėron aneminė. Mund tė pėrdoret nė pluhur si shtesė nė ushqime, por edhe nė formė tė tabletave.

Arrat
Nga kohėt e lashta ky fryt bėrthamor konsiderohet ushqim ideal pėr trurin. Dihet qė arrat (si edhe bajamet dhe lajthitė) janė burim i shkėlqyeshėm i acideve yndyrore omega 3, tė domosdoshme pėr funksionim tė duhur tė qelizave tė trurit dhe neurotransmetuesve pėrgjegjės pėr ndryshim tė disponimit (pėr kėtė arsye mund tė japin ndihmė tė madhe edhe nė rast tė depresionit).

Megjithatė, ky fryt i dobishėm duhet tė konsumohet nė sasi tė moderuara dhe nė gjendje tė papėrpunuar, sepse ėshtė shumė kalorik. Nevojat ditore pėr acide yndyrore omega-3 i plotėsojnė shtatė arra tė plota, qė mė mirė ėshtė tė konsumohen pėr mėngjes me drithėra ose si zamėr kualitative.

Algat
Algat e detit pėrmbajnė shumė materie ushqyese – natrium, kalcium, klor, kalium, jod, hekur, bakėr, zink dhe selen, ndėrsa janė tė pasura edhe me materie tjera qė nxisin funksionet e trurit: vitamina C, B12 dhe karoten, si dhe acide yndyrore linoleinike dhe alfa-linoleinike.

Pėrveē qė pėrmirėsojnė memorien dhe koncentrimin, algat ulin nivelin e kolesterolit nė gjak, nė mėnyrė tė dobishme ndikojnė nė metabolizėm dhe forcojnė dhėmbėt, flokėt dhe eshtrat. Pėrdoren si shtesė nė ushqime, tė freskėta apo tė ziera. Mund tė blihen nė tė gjithė shitoret e ushqimit tė shėndetshėm.

Rozmarina

Rozmarina, simboli i lashtė i urtėsisė, me shekuj pėrdoret pėr forcimin e funksioneve trunore, ndėrsa efektin e saj e kanė vėrtetuar edhe studimet mė tė reja shkencore. Kjo mėlmesė aromatike pėrmban acid kornozik (CA), antioksidantin e fuqishėm i cili neutralizon efektin e radikaleve tė lira pėrgjegjėse pėr dėmtimin e trurit dhe mbron nga sulmi nė tru dhe neurodegjenerimet, ndėrsa vepron nė mėnyrė preventive edhe te shfaqja e sėmundjes sė Alzheimerit.

Rozmarina konsiderohet edhe eliksir i rinisė, sepse pėrshpejton rritjen e eshtrave, rinon trurin, pėrmirėson qarkullimin, parandalon shfaqjen e sėmundjeve tė zemrės. Pėr pėrmirėsim tė kujtesės pėrdoret ēaji nga maja e degėzės sė bimės, i cili nuk duhet tė pihet nė mbrėmje, sepse nxit qėndrimin zgjuar.

Kakao

Ėshtė dėshmuar qė popujt qė rregullisht konsumojnė pijen e krijuar nga fryti i degės sė kakaos rrallė sėmuren nga sėmundjet kardiovaskulare dhe sulmi nė tru. Shkenca ka vėrtetuar efektin ēudibėrės tė pėrbėrėsit tė kakaos – flavanolit, antioksidanti, i cili stimulon qarkullimin e gjakut nė tru, dhe krahas kėsaj ndikon pozitivisht nė aftėsitė kognitive dhe mbron nga dementia.

Kakao ėshtė burim i shėndetit mental dhe disponimit tė mirė, ndėrsa pėr dallim nga ilaēet sintetike, nuk nxit efekte tė padėshirueshme. E rėndėsishme ėshtė tė theksohet qė ēokollata, pėrveē kėtij pėrbėrėsi tė dobishėm pėrmban edhe sheqer, yndyra dhe disa shtesa tė dėmshme, prandaj rekomandohet konsumimi i kakaos nė pluhur.

Zhen-shen

Zhen-shen ėshtė adaptogjen i njohur, ēka nėnkupton qė ėshtė nė gjendje t’i ndihmojė organizmit qė t’u pėrshtatet kushteve me impenjim dhe stres tė shtuar. Kjo bimė, tė cilėn e quajnė rrėnjė tė jetės dhe ilaē universal, rrit qėndrueshmėrinė psikofizike, ndikon pozitivisht nė aktivitetin trunor dhe stimulon tajitjen e adrenalinės. U rekomandohet studentėve dhe sportistėve, respektivisht tė gjithė atyre qė janė tė ekspozuar ndaj lodhjes psikofizike dhe stresit.

Zhen-shen pėrmirėson qarkullimin e gjakut, prandaj aplikohet edhe nė shėrimin e impotencės mashkullore. Pėrveē kėsaj, ul tensionin e gjakut, nivelin e kolesterolit dhe sheqerit nė gjak, forcon imunitetin dhe mban vitalitetin e organizmit. Pėrdoret nė formė tė ekstrakteve, kapsulave ose ēajit.

Recetat


Ēaji nga Zhen-shen
Njė lugė kafe tė rrėnjės sė thatė tė zhen-shen e pėrzieni me njė filxhan ujė tė valė dhe e lini tė qėndrojė 4-5 minuta. Copat e rrėnjės mund tė pėrdoren 2-3 herė pėr tė pėrgatitur ēajin dhe pastaj mund tė hahen.

Ēaji nga rozmarina
Dy lugė kafe me gjethe tė rozmarinės i zieni nė 1,5 dl ujė pėr dy minuta. Kullojeni dhe pini dy herė nė ditė.

Pija nga kakao
100 ml ujė dhe qumėsht pėrzieni me njė lugė mjaltė dhe zieni dhe pastaj shtoni 2-3 lugė tė kakaos pluhur.

Kėshilla shtesė:
- Hani tri vakte nė ditė, plus edhe dy zamra me pemė, pėr tė mbajtur nivelin normal tė sheqerit nė gjak. Ky ėshtė njė nga parakushtet pėr funksionimin optimal tė trurit.

- Ēdo ditė konsumoni drithėra integrale, bimė bishtajore, fruta arrore, pemė dhe perime, fara, sepse janė tė pasura me materiet qė pėrmirėsojnė furnizimin me gjak tė trurit dhe ruajnė shėndetin e tij.

- Shmangni konsumimin e pijeve alkoolike dhe duhanit.