Enët: Inoksi është i shkëlqyeshëm, ndërsa emali derisa nuk dëmtohet

Publikuar: 21.02.2013 - 09:58

Pa asnjė gėrvishtje: Madje edhe enėt e “shėndosha” bėhen tė rrezikshme nėse dėmtohen, prandaj tenxherja nga bakri ėshtė mė e sigurt tė lustrohet me limon dhe kripė, ndėrsa ato nga emali tė zihen.

Pėr shkak tė reaksionit tė ushqimit me enėn nė tė mund tė gjenden pėrbėrės tė rrezikshėm si alumini dhe jonet e metaleve. Enėt mė tė rrezikshme janė reaktive – ato nga alumini, bakri dhe tefloni (i cili ėshtė mė i rrezikshėm nė temperaturat prej 260 deri 350 gradė celsius) dhe plastika, sepse mund tė lėshojė avuj dhe metale tė rrezikshme pėr shėndetin. Edhe pse tavat, tenxheret, tasėt e tilla janė mė tė shpeshta apo mė tė pėrhapurat, pėrdorini sa mė rrallė, ndėrsa dėmin mund ta reduktoni nėse pėrdorni letėr pėr pjekje.

Pėrveē materialit nga i cili ėshtė krijuar ena, nė reaktivitet ndikon edhe lloji i ushqimit. Kėshtu pėr shembull, ushqimi mė i yndyrshėm dhe shijet e tharbėta reagojnė mė shpejt dhe salca e domateve nuk rekomandohet aspak tė pėrgatitet nė enėn e bakrit dhe aluminit. Ena mesatarisht reaktive, respektivisht nga ēeliku i pandryshkshėm (inoksi), ēeliku i karbonit dhe hekuri i presuar ėshtė pak mė e sigurt, por ushqimi i tharbėt reagon me hekurin dhe nuk rekomandohet tė pėrgatitet nė enė tė tilla. Zgjedhja mė e mirė janė enėt e emaluara, ato nga qelqi, argjila, qeramika dhe silikoni.

Enėt e qeramikės
Ushqimin ėshtė mė i shėndetshėm ta pėrgatisni nė enėt e argjilės ose qeramikės. Ato zakonisht pėrdoren pėr gatim mė afatgjatė, ndėrsa ushqimit i japin shije tė shkėlqyeshme. Problemi mė i madh me kėto enė ėshtė qė janė delikate dhe kėrkojnė kujdes tė madh gjatė pėrdorimit.

Enėt e emaluara
Pėrparėsia e enėve tė emaluara ėshtė qė janė tė lehta, por e meta ėshtė shtrenjtėsia. Njėlloj kėshtu, enėt e emaluara mund tė dėmtohen lehtė dhe nuk janė tė pėrshtatshme pėr pėrgatitjen e ushqimit nė temperatura tė larta.

Hekuri i presuar
Pėrparėsitė e enėve nga hekuri i presuar janė jetėgjatėsia, pėrēueshmėria e shkėlqyeshme dhe ēmimi i volitshėm. Por hekuri i tillė ėshtė i komplikuar pėr mirėmbajte sepse ėshtė i prirė pėr t'u ndryshkur, ndėrsa ėshtė i papėrshtatshėm pėr pėrdorim dhe manovrim. Ka nevojė pėr kohė mė tė gjatė pėr nxehur.

Ushqimi nuk ngjitet nė temperaturė mė tė ulėt
Enėt nė tė cilat nuk ngjitet ushqimi janė bėrė tė popullarizuara, sepse gjatė pėrgatitjes sė ushqimit ėshtė e nevojshme sasi mė e vogėl e yndyrave. Por ngjitja e ushqimit mund tė parandalohet me shtimin e sasive mė tė mėdha tė ujit, si edhe zierjen nė temperatura mė tė ulėta.

Enėt prej alumini

Enėt prek alumini e durojnė shkėlqyeshėm nxehtėsinė, janė rezistente ndaj ndryshkut dhe blihen me ēmim tė volitshėm, por edhe dėmtohen lehtė. Reagon me ushqimin e tharbėt dhe nė ushqim lėshon aluminin e dėmshėm pėr shėndet. Ushqimi nė kėtė enė nuk duhet tė mbahet pėr njė kohė mė tė gjatė.

Kripa pastron emalin, ndėrsa patatja inoksin
Edhe pse enėt e emaluara rekomandohen pėr pėrdorim, nėse dėmtohet shtresa e emalit, metali i cili ėshtė nėn tė, reagon me ushqimin.

Secili material ėshtė i veēantė – disa enė e durojnė mė mirė nxehtėsinė, disa reagojnė me ushqimin e tharbėt, disa mirėmbahen lehtė, e disa rėndė, por duke iu pėrmbajtur rregullave dhe pėrdorur si duhet enėt, ato do tė qėndrojnė mė gjatė dhe do tė jenė mė tė sigurta.

Ena e emaluara pastrohen ashtu qė mbushen me ujė, tė cilit i shtohet pak kripė. Pastaj, lihen ashtu gjatė gjithė natės dhe ditėn e ardhshme zihen pėr 20 minuta. Enė e bakrit kanė nevojė pėr lustrim pėr t'u ruajtur sa mė gjatė. Pėr ta pastruar nga pjesėt e nxira, hidhni kripė dhe lėng limoni pėr tė mbuluar kripėn. Fėrkoni butėsisht, shpėrlani dhe fshini. Ena qė nuk ngjitet, pėr dallim nga ajo e bakrit ėshtė e lehtė pėr pastrim dhe mbajtje, por po ashtu mund tė gėrvishtet lehtė. Ena e aluminit po ashtu gėrvishtet lehtė, por e njėjta vlen edhe pėr llojin e ri tė aluminit - aluminin e anodizuar. Edhe pse ėshtė mė i sigurt pėr pėrdorim, nėse dėmtohet shtresa sipėrfaqėsore, edhe ai liron nė ushqim aluminin e dėmshėm pėr shėndet.

Inoksi ėshtė mė rezistent nė gėrvishtje dhe ndryshk, dhe pėrveē kėsaj nuk reagon me ushqimin e tharbėt. Por gjatė pastrimit duhet tė keni kujdes qė tė mos pastrohet me mjete abrazive. Ndėrsa kur prishet, rekomandohet tė zėvendėsohet sepse mund tė lirojė metale nė ushqim. Hekuri i presuar ndryshket lehtė. Pėr ta zgjidhur problemin, prijeni pataten nė gjysmė dhe lyeni me detergjent tė lėngėt. Fėrkoni ndryshkun me patate, shpėrlani, thani dhe lyeni me shtresė tė hollė tė vajit pėr ngrėnie pėr tė krijuar shtresė mbrojtėse.

Inoksi
Enė nga ēeliku i pandryshkshėm janė zgjidhje e shkėlqyer pėr tė gjitha llojet e kuzhinės, ndėrsa i duron mirė edhe temperaturave tė larta. Zgjidhja mė e mirė nga oferta e enėve nga ēeliku i pandryshkshėm, ėshtė ajo e krijuar nga ēeliku kirurgjikal.

Kini kujdes me plastikėn dhe mikrovalėn
Kur ena plastike ėshtė e sigurt pėr pėrdorim nė mikrovalė, kjo do tė thotė qė ena nuk do tė shkrihet nė temperatura tė larta. Por nuk do tė thotė aspak qė toksina qė mblidhen nė trup dhe ndikojnė nė shėndet nuk do tė gjenden nė ushqim.

Silikoni
Ena nga silikoni mund tė pėrdoret deri nė temperaturėn prej 220 gradė. Nė temperaturat mė tė larta silikoni fillon tė shkrihet, por nuk lėshon pėrbėrės tė dėmshėm. Enėt nga silikoni mund tė shkojnė direkt nga furra nė frigorifer.

Pėr shkak tė teflonit ekspertėt akoma “grinden”
Tefloni ėshtė materiali, rreth sigurisė sė tė cilit ka ende diskutime. Derisa disa pohojnė qė tefloni bėhet i rrezikshėm nė temperaturat mė tė larta se ato nė tė cilat zakonisht pėrgatitet ushqimi, tė tjerėt konsiderojnė qė tefloni nuk duron as temperaturėn nė tė cilėn zihet.