ÇOHU: Sistemi i drejtësisë ka dështuar në sundimin e ligjit

Publikuar: 31.01.2013 - 15:54

Prishtinė, 31 janar  - Sistemi i drejtėsisė nė vazhdimėsi ka qenė nė fokus tė kritikave dhe akuzave mė tė rėnda pėr sa i pėrket rolit tė tij nė luftimin e korrupsionit. Nė realitet, prokuroritė dhe gjykatat, pėrgjatė tranzicionit tė pas luftės, kanė dėshtuar qė tė ofrojnė bazėn e sistemit funksional tė drejtėsisė. Veēanėrisht, sa i pėrket luftimit tė korrupsionit, ky sistem ka dėshtuar plotėsisht qė tė sigurojė integritetin e sundimit tė ligjit.Raporti monitorues i organizatės ĒOHU! - “Shqyrtimi i veprave tė korrupsionit nga organet e drejtėsisė”, paraqet trendin e shqyrtimit dhe strukturėn e veprave tė korrupsionit nga prokuroritė dhe gjykatat e Kosovės pėrgjatė viteve 2008-2011. Nga analizimi i tė dhėnave tė prokurorive publike dhe gjykatave mbi shqyrtimin e veprave penale kundėr detyrės zyrtare (korrupsionit) nga organet e drejtėsisė, pėrgjatė viteve 2008-2011, pasqyrohet se organet e drejtėsisė nuk kanė pasur nė prioritet luftėn kundėr korrupsionit.

Tė dhėnat e analizuara nė kėtė raport monitorues tregojnė pėr njė trend shumė tė ulėt tė shqyrtimit tė lėndėve kundėr korrupsionit. Pėr mė shumė, raporti tregon po ashtu edhe numėr shumė tė ulėt tė lėndėve qė kanė pėrfunduar me aktakuzė (tek prokuroritė) dhe atyre qė kanė pėrfunduar me dėnim me burg (tek gjykatat). Raporti, pėrmes statistikave tė ofruara ka dėshmuar qė lufta kundėr korrupsionit nuk pėrbėn prioritet pėr sistemin e drejtėsisė, tė shpallur aq shumė pėrmes dokumenteve tė ndryshme strategjike. Pėrkundrazi, luftimi i korrupsionit mbetet ende nė nivele rudimentare dhe me intensitet tė ulėt.

Nuk ka dyshim qė sistemi i drejtėsisė nė Kosovė ka qenė i ballafaquar me vėshtirėsi tė tilla si mungesa e stafit tė specializuar dhe e numrit tė domosdoshėm tė prokurorėve dhe gjyqtarėve. Pėr mė shumė, mungesa e buxhetit tė duhur nė mėnyrė tė vazhdueshme ka penguar funksionimin normal tė sistemit tė drejtėsisė.

Megjithėkėtė, organizata a ĒOHU!, thekson se niveli i ulėt i shqyrtimit tė lėndėve tė korrupsionit, por edhe i veprave tė tjera penale si dhe dėnimet shumė tė buta pėr kryerėsit e kėtyre veprave, dėshmojnė qartazi se sistemi i drejtėsisė ka dėshtuar nė vendosjen e njė standardit tė fuqishėm tė sundimit tė ligjit nė Kosovė.

Ky raport monitorues nxjerr nė pah tri veēori mjaft shqetėsuese mbi trendin e shqyrtimit dhe strukturėn e veprave tė korrupsionit nga organet e drejtėsisė.

E para, raporti tregon se prokuroritė si dhe gjykatat pėrgjatė viteve 2008-2011, kanė arritur qė t’i shqyrtojnė rreth 46 % (prokuroritė), dhe mė pak se 30 % (gjykatat) e tė gjitha lėndėve kundėr korrupsionit qė kanė qenė nė punė.

E dyta, pėr sa i pėrket natyrės sė dėnimeve, raporti tregon qė si tek prokuroritė, por edhe te gjykatat, vendimet qė kanė pėrfunduar me aktakuzė, ose aktgjykime dėnuese, janė po ashtu shumė tė ulėta.

E treta, nga ky raport vėrehet se gjykatat shqyrtojnė si nė pėrqindje po ashtu edhe nė numėr, nivel mė tė ulėt tė lėndėve tė korrupsionit pėr dallim nga prokuroritė publike. Nga 46 % e totalit tė lėndėve tė shqyrtuara nga prokuroritė del se vetėm 11.7 % e tyre kanė pėrfunduar me aktakuzė, si dhe 33.8 % e tyre janė hedhur poshtė ose kanė pėrfunduara me urdhėr ndėshkimor ose janė zgjidhur nė mėnyrė tjetėr. Pėrderisa tek gjykatat vėrejmė po ashtu trend tė njėjtė tė karakterit tė gjykimeve ku nga 29.7 % e rasteve, qė janė zgjidhur, 18.3 % e tyre kanė pėrfunduar me aktgjykime dėnuese, ku prej tyre 8.6 % kanė pėrfunduara me gjobė.

Lidhur me prokuroritė publike, raporti thekson se qė nga viti 2008 deri mė 2011, rezulton qė prokuroritė publike nė Kosovė kanė pasur nė punė 4024 raste qė kanė tė bėjnė me vepra penale kundėr detyrės zyrtare, tė klasifikuara si vepra tė korrupsionit. Nga kjo shifėr del se janė zgjidhur 1836 raste, pėrderisa kanė mbetur pa u zgjidhur 2188 raste kundėr korrupsionit.

Nė pėrgjithėsi, vėren raporti, del se vetėm 46 % e lėndėve kundėr detyrės zyrtare janė shqyrtuar nga prokuroritė nė kėto katėr vite, ndėrsa lėndėt kundėr ekonomisė janė shqyrtuar me 63 %. Pėrderisa, mesatarja e shqyrtimit tė lėndėve penale nė pėrgjithėsi ėshtė 75.2 %.



Po tė shikohen vendimet e rasteve tė shqyrtuara nga prokuroritė publike del se nga gjithsej 46 % (1836), e lėndėve tė shqyrtuara, vetėm 11.7 % (473) e tyre kanė pėrfunduar me aktakuzė dhe 33.8 % e tyre janė hedhur poshtė ose kanė pėrfunduara me urdhėr ndėshkimore ose janė zgjidhur nė mėnyrė tjetėr.

Ndėrsa sa i pėrket gjykatave komunale dhe tė qarkut, shihet se nė to gjatė viteve 2008-2011, nė punė kanė qenė 1548 raste tė dyshuara pėr korrupsion, nga tė cilat 460 (29.7 %), raste janė zgjidhur, ndėrsa kanė mbetur pa u zgjidhur edhe 1088 raste tė dyshuara pėr korrupsion (vepėr penale kundėr detyrės zyrtare). Nga gjithsej 460 raste sa janė zgjidhur nga gjykata nė periudhėn raportuese, 33 raste ju pėrkasin gjyqtarėve tė EULEX-it.

Nga 29.7 % e lėndėve tė gjykuara nga gjykata komunale dhe tė qarkut pėr vitet 2008-11, vetėm 18.3 % e tyre kanė pėrfunduar me aktgjykime dėnuese, ku prej tyre 8.6 % kanė pėrfunduara me gjobė. Ndėrsa 11.3 % e lėndėve tė gjykuara kanė pėrfunduara me aktgjykim lirues.